Legendy Feyenoordu

Kees Pijl

Napastnik • 1942–1946

Biografia

Zanim Feyenoord stał się klubem, który zdobywał mistrzostwa Holandii, podbijał Europę i wypełniał De Kuip dziesiątkami tysięcy kibiców, musiał najpierw zbudować swoją pozycję od podstaw. Jedną z najważniejszych postaci tego pierwszego wielkiego rozdziału był Kees Pijl – napastnik, który na początku XX wieku należał do najbardziej skutecznych piłkarzy holenderskiego futbolu. To właśnie on był jednym z liderów drużyny, która w latach dwudziestych wyprowadziła Feyenoord na szczyt krajowych rozgrywek. Z klubem zdobył pierwsze dwa mistrzostwa Holandii w jego historii – w 1924 i 1928 roku – a później dołożył jeszcze Puchar Holandii w 1930 roku. Przez lata pozostawał symbolem pierwszej wielkiej generacji Feyenoordu, a jego nazwisko do dziś znajduje się w ścisłej czołówce najlepszych strzelców w historii klubu.

Cornelis Alidanis Pijl urodził się 9 czerwca 1897 roku w Oosterhout, ale jego piłkarska historia na zawsze związała się z Rotterdamem. Był człowiekiem epoki, w której futbol wyglądał zupełnie inaczej niż dzisiaj. Nie było profesjonalnych kontraktów, wielkich stadionów, rozbudowanych sztabów szkoleniowych ani medialnej otoczki towarzyszącej współczesnym gwiazdom. Kluby dopiero zdobywały swoją tożsamość, a zawodnicy często łączyli grę w piłkę z normalną pracą. Feyenoord również był wtedy jeszcze młodym klubem, który dopiero próbował przebić się do krajowej czołówki. Pijl pojawił się w nim w 1916 roku, gdy jego dotychczasowy klub został włączony do Feyenoordu w wyniku fuzji. Wraz z nim do drużyny trafiło kilku innych zawodników, którzy mieli odegrać ważną rolę w kolejnych latach.

Początkowo jego pozycja na boisku była inna niż ta, z którą później kojarzyli go kibice. Pijl zaczynał jako spil, czyli zawodnik grający w środku pola, ale z czasem przesunięto go do ataku. To właśnie tam ujawnił się jego największy talent. Jako środkowy napastnik zaczął regularnie zdobywać bramki i bardzo szybko stał się jednym z najważniejszych zawodników Feyenoordu. W jednej z jego pierwszych wielkich drużyn tworzyli ofensywę między innymi Jan Petterson, Adriaan Koonings, Mees Weber i Ok Formenoy. Pijl był jednak jej najbardziej produktywnym elementem. Jego instynkt pod bramką i skuteczność sprawiły, że z czasem stał się twarzą ofensywy rotterdamskiego zespołu.

Był to również okres, w którym Feyenoord dopiero walczył o awans do najwyższej klasy rozgrywkowej. W 1916 roku klub zdobył mistrzostwo trzeciej klasy i awansował do drugiej, a rok później znalazł się już w pierwszej klasie NVB. Na początku lat dwudziestych nastąpił kolejny ważny krok – w 1921 roku Feyenoord wygrał rozgrywki przejściowe i po raz pierwszy znalazł się w najwyższej klasie holenderskiego futbolu. Pijl był wówczas już jednym z najważniejszych zawodników drużyny. Klub z Rotterdamu przestał być lokalnym zespołem walczącym o przetrwanie i zaczął regularnie rywalizować z największymi holenderskimi klubami.

Przełom nastąpił w sezonie 1923/24. Feyenoord po raz pierwszy w swojej historii zdobył mistrzostwo Holandii, a Kees Pijl odegrał w tym sukcesie ogromną rolę. Jego skuteczność była wręcz wyjątkowa. W rozgrywkach ligowych zdobył 35 bramek w 21 meczach, mimo że ostatnich pięciu spotkań nie rozegrał z powodu udziału w igrzyskach olimpijskich w Paryżu. W jednym z pierwszych zachowanych zestawień najlepszych strzelców holenderskiej piłki De Telegraaf umieścił go na pierwszym miejscu już w trakcie tamtego sezonu – po dziewięciu meczach Pijl miał trzynaście goli. Feyenoord nie był wtedy jeszcze klubem posiadającym wielką historię sukcesów. Dlatego pierwsze mistrzostwo miało dla Rotterdamu szczególne znaczenie. Drużyna z południowej części miasta zaczęła przebijać się do świadomości całej Holandii. Pijl był jednym z symboli tej przemiany – napastnikiem, który potrafił seryjnie zdobywać bramki i przesądzać o losach spotkań.

W tamtych czasach droga do mistrzostwa wyglądała inaczej niż współcześnie. Najpierw trzeba było wygrać swoją grupę regionalną, a następnie rywalizować z mistrzami innych okręgów w specjalnej fazie finałowej. Feyenoord poradził sobie z tym wyzwaniem i zdobył pierwszy tytuł w historii. Rotterdam świętował sukces na niespotykaną wcześniej skalę. Miasto zorganizowało wielką fetę, a zawodnicy szybko przekonali się, jak ogromne zainteresowanie wzbudził ich sukces. Sportgeschiedenis zwraca uwagę, że skala świętowania była dla ówczesnego Rotterdamu czymś wyjątkowym – Feyenoord po raz pierwszy stał się prawdziwym klubem całego miasta.

Pijl nie zamierzał jednak na tym poprzestać. Cztery lata później Feyenoord ponownie zdobył mistrzostwo kraju. W sezonie 1927/28 drużyna z Rotterdamu po raz drugi została najlepszym zespołem Holandii, a Pijl ponownie należał do najważniejszych postaci zespołu. W ten sposób napastnik, który był już jednym z symboli pierwszego mistrzostwa, stał się również częścią drużyny, która potwierdziła, że sukces z 1924 roku nie był przypadkiem. W tym okresie w Feyenoordzie zaczęło pojawiać się kolejne pokolenie zawodników, które później również miało zapisać się w historii klubu. Jednym z nich był Puck van Heel, który do pierwszej drużyny trafił w 1923 roku. Pijl i Van Heel reprezentowali różne pokolenia, ale przez pewien czas stanowili część tego samego zespołu. To właśnie wtedy zaczynała się tworzyć tradycja Feyenoordu jako klubu, w którym najważniejsze role odgrywali zawodnicy pozostający w Rotterdamie przez wiele lat.

Skuteczność Pijla nie mogła pozostać niezauważona również przez selekcjonerów reprezentacji Holandii. W 1924 roku otrzymał powołanie do Oranje i szybko stał się jednym z najważniejszych napastników reprezentacji. Jego debiut przypadł na 23 marca 1924 roku, gdy Holandia zremisowała z Belgią 1:1, a Pijl zdobył wyrównującą bramkę. Był to początek krótkiej, ale niezwykle efektownej kariery reprezentacyjnej. Najważniejszym momentem była oczywiście olimpiada w Paryżu w 1924 roku. Holandia rozpoczęła turniej od meczu z Rumunią. 27 maja na Stade de Colombes Pomarańczowi wygrali aż 6:0, a cztery gole zdobył właśnie Pijl. Pierwszego strzelił w 28. minucie, a później dołożył trzy kolejne po przerwie – w 52., 66. i 68. minucie. Tym samym zapisał się w historii jako pierwszy holenderski zawodnik, który zdobył hat-tricka na igrzyskach olimpijskich, a jego cztery bramki uczyniły go jednym z bohaterów turnieju.

Holandia dotarła następnie do półfinału, gdzie zmierzyła się z Urugwajem. Spotkanie zakończyło się porażką 1:2, ale również w tym meczu Pijl znalazł drogę do siatki. To on zdobył pierwszą bramkę spotkania w 32. minucie, dając Holandii prowadzenie. Urugwaj odwrócił jednak losy meczu po przerwie i awansował do finału. Holandia ostatecznie zakończyła turniej poza podium, przegrywając później również mecz o trzecie miejsce ze Szwecją. Pijl rozegrał w reprezentacji osiem spotkań i zdobył siedem bramek. To wyjątkowy bilans, zwłaszcza jeśli pamiętać, że jego kariera w kadrze trwała zaledwie od 1924 do 1926 roku. Pięć z siedmiu jego goli padło podczas igrzysk w Paryżu. Oficjalne zestawienia KNVB potwierdzają osiem występów i siedem trafień, a jego nazwisko do dziś znajduje się wśród najskuteczniejszych holenderskich zawodników pierwszych dekad reprezentacyjnego futbolu.

W latach dwudziestych Feyenoord był zespołem, który stopniowo przestawał być lokalną ciekawostką. Klub rozwijał się razem z Rotterdamem, przyciągał coraz większe tłumy i coraz częściej rywalizował o najważniejsze trofea. Pijl znajdował się w centrum tego procesu. Jego styl był typowy dla wielkich środkowych napastników tamtej epoki. Najważniejsza była skuteczność, siła w polu karnym i umiejętność wykorzystania nawet niewielkiej przestrzeni. Nie dysponował oczywiście warunkami treningowymi, które dziś są standardem dla zawodowych piłkarzy. Futbol tamtej epoki był znacznie bardziej bezpośredni, a napastnik musiał radzić sobie z twardą grą obrońców i często znacznie gorszymi warunkami boiskowymi.

Pijl wyróżniał się jednak przede wszystkim instynktem. Wiedział, gdzie pojawić się w odpowiednim momencie. Potrafił zdobywać bramki seriami, a jego skuteczność była jednym z głównych powodów, dla których Feyenoord w latach dwudziestych zaczął regularnie walczyć o mistrzostwo. Według zestawień historycznych Pijl rozegrał dla Feyenoordu 203 mecze ligowe na najwyższym poziomie i zdobył w nich 179 bramek. Niektóre historyczne zestawienia obejmujące również wcześniejsze rozgrywki podają szersze liczby – nawet 216 goli w rozgrywkach ligowych – dlatego w przypadku zawodników z tamtej epoki statystyki należy traktować z pewnym kontekstem. W zestawieniach obejmujących najwyższy poziom rozgrywek Pijl pozostaje jednak drugim najlepszym strzelcem Feyenoordu w historii, za Jaapem Barendregtem.

W 1930 roku Pijl mógł świętować z Feyenoordem jeszcze jedno ważne trofeum. Rotterdamczycy zdobyli KNVB Beker, a tym samym Pijl dołożył Puchar Holandii do dwóch mistrzostw kraju. Był już wtedy zawodnikiem z ogromnym doświadczeniem, a jego kariera powoli zbliżała się do końca. Jego ostatnie lata jako zawodnika przypadły na początek lat trzydziestych. Pijl ostatecznie zakończył grę w Feyenoordzie po sezonie 1931/32. Jego okres w klubie trwał jednak znacznie dłużej, jeśli liczyć od momentu, gdy po raz pierwszy pojawił się w zespole w 1916 roku. Przez ponad półtorej dekady był częścią przemiany Feyenoordu z młodego rotterdamskiego klubu w jedną z najważniejszych drużyn Holandii.

Co istotne, Pijl nie odszedł od futbolu. W latach trzydziestych pracował również jako trener, a jego doświadczenie było wykorzystywane w innych klubach. Jednym z ciekawszych epizodów była praca w AVV Alphen w sezonie 1931/32. Pijl prowadził tam pierwszy zespół i już w swoim pierwszym sezonie doprowadził go do mistrzostwa oraz awansu. Był więc nie tylko byłym świetnym napastnikiem, ale również człowiekiem, który potrafił przekazywać swoje doświadczenie kolejnym zawodnikom.

Najważniejszy powrót do Feyenoordu nastąpił jednak w czasie II wojny światowej. W 1942 roku Pijl został trenerem pierwszego zespołu. Funkcję tę pełnił do 1946 roku. Był to niezwykle trudny okres dla klubu i całego kraju. Futbol w Holandii nadal funkcjonował, ale wojna całkowicie zmieniła codzienne życie. Mimo tego rozgrywki były kontynuowane przez większość tego okresu. Pod kierownictwem Pijla Feyenoord zdobył w 1943 roku mistrzostwo swojego okręgu, a następnie zajął drugie miejsce w ogólnokrajowej fazie mistrzowskiej.

Pijl zakończył pracę trenerską w Feyenoordzie w 1946 roku. Klub miał już wtedy zupełnie inną pozycję niż w momencie, gdy pojawił się w nim trzy dekady wcześniej. W międzyczasie Feyenoord zdobył kolejne mistrzostwa – w 1936, 1938 i 1940 roku – a stadion i znaczenie klubu w Rotterdamie stale rosły. Pijl nie był już zawodnikiem tej drużyny, ale jego wkład w stworzenie jej pierwszej wielkiej generacji pozostawał niepodważalny.

3 września 1976 roku Kees Pijl zmarł w Rotterdamie w wieku 79 lat. Do końca życia pozostawał postacią zapisaną w historii klubu. Jego nazwisko przetrwało nie tylko w statystykach i archiwach. W 1997 roku Rotterdam uhonorował go, nadając jednej z ulic nazwę Kees Pijlstraat. Oficjalny wykaz nazw ulic miasta wyjaśnia, że została ona poświęcona Cornelisowi Alidanusowi Pijlowi, piłkarzowi Sportclub Feyenoord, urodzonemu w 1897 roku i zmarłemu w 1976 roku.

„Dla mnie był największym człowiekiem w historii Feyenoordu, ponieważ gdyby go zabrakło, Feyenoord nigdy nie zaszedłby tak daleko”

Najważniejsze osiągnięcia

• Mistrzostwo Holandii 2x
• Puchar Holandii